Duży Fiat z Cypru. Czy FSO 1500 był montowany na wyspie?

Polski Fiat 125p, później sprzedawany jako FSO 1300 i FSO 1500, trafił do wielu krajów świata. Samochody eksportowano również na Cypr, gdzie do dziś można spotkać pojedyncze egzemplarze, szczególnie w użytkowej wersji pickup. Jedna stara broszura wywołuje jednak znacznie ciekawsze pytanie: czy część tych pojazdów mogła być składana lub modyfikowana bezpośrednio na wyspie?

Polski samochód na cypryjskich drogach

Polski Fiat 125p produkowany był w warszawskiej Fabryce Samochodów Osobowych od 1967 do 1991 roku. Powstał na podstawie umowy licencyjnej z Fiatem, lecz łączył nadwozie włoskiego Fiata 125 ze starszymi rozwiązaniami mechanicznymi modeli 1300 i 1500.

Po wygaśnięciu prawa do używania marki Fiat samochód występował jako FSO 125p, FSO 1300 lub FSO 1500. Łącznie wyprodukowano blisko 1,45 miliona egzemplarzy, z których znaczną część wysłano na zagraniczne rynki.

Według danych przywoływanych przez Cypr24.eu na Cypr miało trafić 870 egzemplarzy modelu 125p oraz 104 Polonezy. Liczby te pokazują, że polskie samochody nie były na wyspie jedynie przypadkowymi okazami.

Tajemnicza broszura marki CLAN

Największą zagadkę stanowi materiał reklamowy przedstawiający pickupa przypominającego FSO 1500, ale sprzedawanego pod marką CLAN.

Nazwa ta kojarzy się przede wszystkim z brytyjskim producentem lekkiego samochodu sportowego Clan Crusader. Prawa i wyposażenie związane z jego produkcją kupił w latach 70. cypryjski przedsiębiorca Andreas Kaisis, właściciel Kaisis Motor Company, znanej także jako KMC. Firma zajmowała się na Cyprze produkcją pojazdów użytkowych, między innymi autobusów i ciężarówek.

KMC planowała uruchomienie produkcji samochodów Clan w nowej fabryce położonej w pobliżu lotniska w Nikozji. Zakład znalazł się jednak w strefie buforowej po wydarzeniach z 1974 roku i został opuszczony.

Czy na Cyprze powstawał FSO pod inną nazwą?

Broszura przedstawiająca model CLAN o wyglądzie polskiego pickupa rodzi kilka możliwości.

Pierwsza zakłada, że gotowe samochody sprowadzano z Polski, a na Cyprze otrzymywały jedynie nowe oznaczenia handlowe. Druga – że firma KMC montowała pojazdy z dostarczanych podzespołów lub wykonywała lokalne zabudowy. Możliwe jest również, że CLAN był nazwą używaną przez cypryjskiego dystrybutora, bez rzeczywistego związku z produkcją samochodu.

Na razie nie udało się odnaleźć dokumentacji, która jednoznacznie potwierdzałaby seryjny montaż FSO 1500 na Cyprze. Nie należy więc pisać, że „Duży Fiat był produkowany na wyspie”. Można natomiast mówić o interesującym śladzie wskazującym na lokalną sprzedaż, zmianę marki lub modyfikowanie importowanych pickupów.

Pickup dobrze pasował do warunków na wyspie

Użytkowa wersja Polskiego Fiata 125p była prostym samochodem o klasycznej konstrukcji i napędzie na tylne koła. Mogła służyć rolnikom, drobnym przedsiębiorcom oraz ekipom technicznym.

W czasach, gdy na Cyprze intensywnie rozwijało się budownictwo i rolnictwo, niedrogi pickup był praktycznym narzędziem pracy. To może wyjaśniać, dlaczego właśnie te wersje przetrwały na wyspie dłużej niż samochody osobowe.

Niektóre egzemplarze widywano między innymi w Limassol i w okolicach Pafos. Dziś są już niezwykłą pamiątką po okresie, w którym polska motoryzacja trafiała na rynki znacznie bardziej odległe, niż wielu osobom mogłoby się wydawać.

Czy wiesz, że…?

Polski Fiat 125p powstawał nie tylko jako sedan. Produkowano również kombi, pickupy i pojazdy specjalne. Po zakończeniu umowy licencyjnej z Fiatem samochód otrzymał oznaczenia FSO 1300 i FSO 1500, choć jego potoczna nazwa „Duży Fiat” pozostała w Polsce znacznie popularniejsza.

Zagadka nadal czeka na rozwiązanie

Wiemy, że FSO eksportowało samochody na Cypr, a pojedyncze pickupy przez lata jeździły po wyspie. Wiemy również, że cypryjska firma KMC przejęła prawa do brytyjskiej marki Clan i planowała rozwój własnej produkcji samochodowej.

Nie ma jednak wystarczających dowodów, aby stwierdzić, że FSO 1500 było rzeczywiście produkowane na Cyprze. Najbardziej prawdopodobne wydaje się, że sprowadzone z Polski pojazdy były lokalnie sprzedawane, oznaczane lub adaptowane pod marką CLAN. To jednak nadal hipoteza, a ostateczną odpowiedź mogłyby przynieść dopiero dokumenty fabryczne, katalogi handlowe albo wspomnienia dawnych pracowników i właścicieli takich samochodów.