Kontrolerzy lotów ostrzegają. Od lata 2027 możliwe opóźnienia

W cypryjskim centrum kontroli ruchu lotniczego obsadzonych jest około 90 z 140 potrzebnych stanowisk. Kontrolerzy lotów ostrzegają, że bez szybkiego zatrudnienia i przeszkolenia dodatkowego personelu od lata 2027 roku na cypryjskich lotniskach mogą pojawiać się opóźnienia.

Nie oznacza to, że obecnie loty do Larnaki i Pafos są wstrzymywane albo zostały uznane za niebezpieczne. Samoloty kursują normalnie. Związkowcy wskazują jednak na rosnące obciążenie pracowników, braki kadrowe i dodatkowe zagrożenia wynikające z niekoordynowanych lotów wojskowych oraz dronów w FIR Nikozji.

Brakuje około 50 kontrolerów lotów

Problem został omówiony podczas zamkniętego wspólnego posiedzenia parlamentarnych komisji obrony i transportu. W spotkaniu uczestniczyli również minister obrony Vasilis Palmas oraz minister transportu Vafeades Evy Tsolaki.

Według informacji przedstawionych po posiedzeniu centrum kontroli ruchu lotniczego potrzebuje około 140 kontrolerów. Obecnie zatrudnionych jest około 90, co oznacza niedobór sięgający 50 osób.

Trwa procedura obsadzenia kolejnych 15 stanowisk. Nie rozwiąże ona jednak całego problemu, szczególnie że liczba lotów obsługiwanych przez cypryjskie lotniska w ostatnich latach wyraźnie wzrosła.

Przygotowanie kontrolera ruchu lotniczego nie kończy się na przeprowadzeniu rekrutacji. Kandydaci muszą przejść specjalistyczne szkolenie, egzaminy i praktyczne przygotowanie do pracy na określonym stanowisku. Uzupełnienie braków wymaga zatem czasu.

Od lata 2027 mogą pojawić się opóźnienia

Ogólnocypryjski związek kontrolerów ruchu lotniczego PASEEK ostrzegł, że od lata 2027 roku poważne braki kadrowe mogą zacząć przekładać się na opóźnienia lotów.

Problem nie dotyczy wyłącznie głównego centrum kontroli. Niedobory mają występować również:

• w wieży kontroli lotniska w Larnace;
• w wieży kontroli lotniska w Pafos;
• w jednostkach kontroli zbliżania;
• przy obsłudze radarowej.

Według związku radar kontroli zbliżania nie jest w stanie działać przez całą dobę ze względu na niewystarczającą liczbę pracowników.

Ostrzeżenie nie oznacza, że ustalono już konkretny rozkład opóźnień albo zapowiedziano ograniczenie liczby połączeń. Jest to prognoza związku zawodowego dotycząca sytuacji, która może wystąpić, jeżeli do przyszłego sezonu letniego nie uda się zwiększyć zatrudnienia.

Loty odbywają się normalnie

Podczas parlamentarnej dyskusji podkreślano, że nie należy przedstawiać cypryjskiej przestrzeni powietrznej jako miejsca, w którym każdy samolot pasażerski znajduje się w bezpośrednim niebezpieczeństwie.

Obecnie nie ogłoszono ograniczeń dotyczących rejsów pasażerskich do Larnaki ani Pafos. Nie wydano również komunikatu zalecającego pasażerom rezygnację z podróży.

Kontrolerzy wskazują jednak, że pracują pod coraz większą presją. Przy mniejszej liczbie dostępnego personelu trudniej układać grafiki, zapewniać całodobową obsadę i reagować na nagłe zdarzenia.

Wojskowe samoloty i drony zwiększają presję

Dodatkowym problemem są tureckie samoloty wojskowe i bezzałogowe statki powietrzne, które mają pojawiać się w FIR Nikozji bez uzgodnionego planu lotu i bez bezpośredniej łączności z cypryjskim centrum kontroli.

Związek kontrolerów twierdzi, że częstotliwość takich operacji wzrosła. Brak dwustronnej komunikacji oznacza, że kontrolerzy mogą mieć ograniczoną wiedzę o zamiarach załogi wojskowego samolotu lub operatora drona.

Przewodniczący PASEEK Giorgos Georgiou przypomniał o zdarzeniu z 19 sierpnia. Według związku turecki wojskowy Airbus A400 miał wlecieć do FIR Nikozji bez łączności i niezgodnie z planem lotu, zbliżając się do trasy pasażerskiego Boeinga 737.

Informacje o szczegółach tego zdarzenia pochodzą ze stanowiska związku kontrolerów. Nie przedstawiono publicznie kompletnego raportu technicznego pozwalającego niezależnie ocenić odległość pomiędzy samolotami ani poziom zagrożenia.

Czym jest FIR Nikozji?

FIR, czyli Flight Information Region, to wyznaczony obszar, w którym dane państwo odpowiada za zapewnianie służb informacji powietrznej i alarmowania.

FIR Nikozji obejmuje obszar znacznie większy niż sama Republika Cypryjska i ma duże znaczenie dla ruchu pomiędzy Europą, Bliskim Wschodem oraz północną Afryką.

FIR nie jest dokładnie tym samym co krajowa przestrzeń powietrzna. Określa przede wszystkim odpowiedzialność za zarządzanie i koordynowanie ruchu lotniczego. Samoloty znajdujące się w tym regionie powinny przekazywać plany lotu i pozostawać w wymaganym kontakcie z odpowiednimi służbami.

Sytuację dodatkowo komplikuje brak bezpośredniej współpracy pomiędzy centrum kontroli w Nikozji a służbami działającymi na północy wyspy i w Turcji.

Ostrzeżenia pojawiały się już w 2012 roku

Cypryjscy kontrolerzy podkreślają, że nie jest to nowy problem. Europejska organizacja ATCEUC, reprezentująca ponad 16 tys. kontrolerów ruchu lotniczego, miała ostrzegać o zagrożeniach związanych z brakiem koordynacji już w 2012 roku.

Zdaniem PASEEK przez kolejne lata nie wprowadzono technicznego rozwiązania umożliwiającego bezpośrednią komunikację z Ankarą. Ciężar reagowania na nieprzewidziane ruchy statków powietrznych nadal spoczywa więc na kontrolerach pracujących w Nikozji.

Związek domaga się także reakcji ICAO, czyli Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, oraz unijnej agencji bezpieczeństwa lotniczego EASA.

Systemy mają zostać zmodernizowane do 2030 roku

Władze zapowiadają wzmocnienie i unowocześnienie systemów zarządzania ruchem lotniczym do 2030 roku. Kontrolerzy uważają jednak, że sama wymiana technologii nie wystarczy bez odpowiedniej liczby przeszkolonych pracowników.

Jednym z proponowanych rozwiązań jest uruchomienie państwowej spółki odpowiedzialnej za służby żeglugi powietrznej. Pomysł pojawił się w 2013 roku, a odpowiednią ustawę przyjęto w 2019 roku.

Według PASEEK przygotowano już statut, dokumenty założycielskie, pięcioletni plan działalności, zasady zatrudnienia i układ zbiorowy. Spółka nadal jednak nie rozpoczęła działalności.

Związek twierdzi, że nowa struktura pozwoliłaby szybciej zatrudnić i przeszkolić od 40 do 60 dodatkowych kontrolerów potrzebnych do 2030 roku. Deputowani zamierzają zapytać Ministerstwo Finansów, na jakim etapie znajduje się realizacja projektu.

Najbliższe miesiące pokażą, czy rekrutacja i zmiany organizacyjne zostaną przeprowadzone wystarczająco szybko. Na razie nie ma podstaw do twierdzenia, że pasażerowie powinni unikać lotów na wyspę. Ostrzeżenie dotyczy przede wszystkim przyszłej przepustowości systemu i ryzyka opóźnień, jeżeli niedobory kadrowe nie zostaną uzupełnione.

Źródła: Cyprus News Agency; Izba Reprezentantów Republiki Cypryjskiej; PASEEK.