Ochrona fok na Cyprze. Boje wyznaczą trzy ważne obszary

Ochrona fok na Cyprze zostanie wzmocniona w trzech miejscach szczególnie ważnych dla mniszki śródziemnomorskiej. Departament Rybołówstwa planuje ustawić łącznie 14 boi przy Morskich Jaskiniach w Ayia Napa, Agios Georgios Alamanou oraz w rejonie Chalavro niedaleko Latsi.

Boje mają wyznaczyć czytelne granice obszarów chronionych i ułatwić kontrolowanie ruchu łodzi, nurkowania oraz połowów. Nie zobaczymy ich jednak od razu — na razie ogłoszono przetarg na realizację projektu.

Ochrona fok na Cyprze obejmie trzy miejsca

Nowe oznakowanie ma pojawić się:

• przy Morskich Jaskiniach w Ayia Napa,
• u wybrzeży Agios Georgios Alamanou w dystrykcie Limassol,
• w rejonie Chalavro niedaleko Latsi w dystrykcie Pafos.

Wyznaczane obszary rozciągają się od brzegu do miejsc, w których głębokość morza wynosi około 20 metrów. Znajdują się tam przybrzeżne jaskinie i spokojniejsze fragmenty wybrzeża wykorzystywane przez mniszki śródziemnomorskie.

Foki odpoczywają w takich miejscach, chronią się przed niekorzystnymi warunkami oraz rodzą i wychowują młode. W tym okresie szczególnie potrzebują ciszy oraz możliwości swobodnego przemieszczania się między jaskinią a morzem.

Boje nie oznaczają automatycznie całkowitego zakazu

Ustawienie oznakowania nie oznacza, że we wszystkich trzech miejscach zacznie obowiązywać identyczny i całkowity zakaz wpływania.

Podstawowym zadaniem boi będzie wskazanie granic poszczególnych obszarów. Dzięki temu łatwiej będzie egzekwować zasady odnoszące się do żeglugi, nurkowania, rekreacji oraz połowów.

Dokładne ograniczenia mogą zależeć od konkretnej lokalizacji i jej znaczenia dla zwierząt. Osoby korzystające z łodzi, kajaków, desek SUP lub skuterów wodnych powinny zwracać uwagę na oznakowanie oraz komunikaty Departamentu Rybołówstwa.

Na razie ogłoszono przetarg

Projekt znajduje się jeszcze na etapie postępowania przetargowego. Departament Rybołówstwa opublikował przetarg 8 września 2026 roku, a zainteresowane podmioty mogą składać oferty do 12 października.

Planowana umowa ma obowiązywać przez 32 miesiące. Ma obejmować prace naukowe i techniczne, ustawienie 14 boi oraz utrzymanie oznakowania.

Projekt będzie współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury.

Termin instalacji oznaczeń będzie można dokładniej określić dopiero po zakończeniu postępowania i wyborze wykonawcy.

Na Cyprze żyje około 20 mniszek

Cypryjska populacja mniszki śródziemnomorskiej jest szacowana na około 20 osobników. To niewielka, ale niezwykle cenna grupa, która ponownie zaczęła regularnie wykorzystywać wybrzeże wyspy.

Choć zwierzęta spędzają większość życia w wodzie, potrzebują również bezpiecznego dostępu do lądu. W odizolowanych jaskiniach odpoczywają, rodzą młode i opiekują się nimi w pierwszym okresie życia.

Do największych zagrożeń należą:

• płoszenie przez łodzie i skutery wodne,
• wpływanie do wykorzystywanych przez foki jaskiń,
• hałas i duża liczba odwiedzających,
• zaplątanie w sprzęt rybacki,
• utrata odpowiednich siedlisk,
• ograniczanie zasobów pokarmowych.

Szczególnie niebezpieczne jest niepokojenie samicy opiekującej się młodym. Spłoszone zwierzę może opuścić bezpieczne miejsce lub mieć trudności z powrotem do jaskini.

Morskie Jaskinie w Peyia poza projektem

Przetarg nie obejmuje Morskich Jaskiń w Peyia, mimo że również ten rejon jest znanym miejscem występowania mniszek śródziemnomorskich.

Nie oznacza to utraty obowiązującej tam ochrony. Obszar w Peyia po prostu nie został uwzględniony w tym konkretnym projekcie instalacji 14 boi.

Czytelne oznaczenie granic mogłoby jednak ułatwić kontrolowanie łodzi i innych jednostek podpływających w pobliże jaskiń. Na razie nie poinformowano, czy podobne oznakowanie zostanie tam zamontowane w ramach osobnego przedsięwzięcia.

Co zrobić po spotkaniu foki?

Foka zauważona na skale lub plaży nie musi być chora ani ranna. Zwierzę może jedynie odpoczywać. Nie należy próbować zaganiać go do morza.

Zdjęcia i nagrania najlepiej wykonywać z dużej odległości, bez śledzenia zwierzęcia. W przypadku zauważenia rannej, zaplątanej lub wyraźnie osłabionej foki należy powiadomić Departament Rybołówstwa i Badań Morskich.

Ustawienie boi nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z ochroną gatunku. Może jednak ograniczyć przypadkowe wpływanie do najważniejszych siedlisk i jasno pokazać użytkownikom morza, gdzie należy zachować szczególną ostrożność.

Źródła: Philenews, Departament Rybołówstwa i Badań Morskich Republiki Cypryjskiej.