Po 10 latach Xarkis wraca do Kalavasos. Przez trzy dni cała wieś stanie się festiwalem

Po dziesięciu latach Xarkis Festival wraca do Kalavasos. Od piątku 11 do niedzieli 13 września miejscowość zamieni się w otwartą przestrzeń sztuki, warsztatów, lokalnej historii i spotkań z mieszkańcami. W 12. edycji wydarzenia weźmie udział ponad 25 artystów z Cypru i zagranicy, a wstęp na festiwal jest bezpłatny.

Nie będzie jednej głównej sceny ani hali festiwalowej. Instalacje, wystawy, warsztaty, spacery archeologiczne, projekcje i performance’y zostaną rozmieszczone w różnych częściach Kalavasos. Materiałem dla artystów stały się sama miejscowość, jej mieszkańcy, prehistoryczna Tenta, dawne kopalnie, rzemiosło, fotografie i lokalne wspomnienia.

Xarkis wraca do Kalavasos

Tegoroczne materiały festiwalu wskazują, że związek Xarkis z Kalavasos rozpoczął się w 2016 roku od współpracy przy miejscowym Tenta Cultural Festival. Dziesięć lat później organizacja wraca z pełną, trzydniową edycją własnego festiwalu.

W archiwalnych materiałach samej organizacji można jednak znaleźć wzmiankę o trzech warsztatach Xarkis podczas Tenta Festival już w 2015 roku. Najbezpieczniej więc mówić o powrocie po około dekadzie, choć tegoroczna komunikacja organizatorów posługuje się datą 2016.

Kalavasos pasuje do filozofii wydarzenia wyjątkowo dobrze. Xarkis od początku jest festiwalem wędrownym, który zamiast koncentrować się na dużych miastach, przenosi sztukę współczesną do lokalnych społeczności i buduje projekty wspólnie z mieszkańcami. Organizacja działa od 2013 roku, a pierwsza edycja odbyła się w Arsos.

Ponad 25 artystów i dwa tygodnie pracy w miejscowości

Twórcy nie przyjeżdżają do Kalavasos tylko na weekend.

Ponad 25 artystów z Cypru i zagranicy spędza w miejscowości około dwóch tygodni przed rozpoczęciem festiwalu. W tym czasie poznają mieszkańców, krajobraz i historię regionu, zbierają materiały archiwalne, fotografie, nagrania, opowieści i przedmioty związane z archeologią czy dawnym górnictwem. Dopiero na tej podstawie powstają prezentowane podczas festiwalu prace.

Do Kalavasos przyjeżdżają artyści m.in. z Chile, Ghany, Tunezji, Rwandy, Węgier, Szwecji, Włoch, Hiszpanii, Portugalii i Holandii.

Archeologia, Tenta i historie dawnych górników

Jednym z najmocniejszych elementów programu jest możliwość poznania samego Kalavasos z zupełnie innej perspektywy.

W sobotę o godz. 17:00 archeolożka Alison South poprowadzi spacer po stanowisku Tenta. South od dziesięcioleci związana jest z badaniami archeologicznymi w dolinie Vasilikos i pracowała przy wykopaliskach Kalavasos-Ayios Dhimitrios.

W niedzielę o godz. 17:00 odbędzie się z kolei spotkanie „Archives, Memory, from Archaeology to Mining Histories”. Punktem wyjścia będą stare kopalnie i wspomnienia pracowników, ale również wielki strajk górników z 1948 roku oraz pytania o pracę, prawa pracownicze, kolonialną przeszłość i solidarność.

To pokazuje, że Xarkis nie traktuje historii miejscowości wyłącznie jako dekoracji dla współczesnej sztuki.

Warsztaty także dla rodzin i dzieci

Duża część programu ma charakter otwarty i praktyczny.

W sobotę o godz. 11:00 Helen Chrysanthou poprowadzi warsztat tradycyjnego wyplatania psatharoudy z wykorzystaniem pszenicy z okolicznych pól. O godz. 12:00 rozpoczną się zajęcia malarskie dla dzieci, o 16:00 warsztat z gliny, a o 18:00 prezentacja i zajęcia wykorzystujące kokony jedwabników.

Niedziela zacznie się warsztatem z suszonymi kwiatami. W programie znalazły się również kolejne zajęcia z gliny i malarstwa oraz, od 18:00, przygotowywanie kadzidła z lokalnych materiałów roślinnych.

Nie trzeba więc interesować się sztuką współczesną, żeby znaleźć podczas tego weekendu coś dla siebie.

Wieczorem wieś zmieni się w scenę

Po zakończeniu warsztatów festiwal nie zwalnia.

Już w piątek o godz. 20:00 zostanie pokazany materiał „Images of Cypriot Women” Sheeny Crawford, dotyczący życia i codzienności kobiet w latach 80.

W sobotę od godz. 19:00 rozpoczną się kolejne performance’y i działania dźwiękowe. W programie są m.in. „Waiting Wars”, „Gaggle” Patricka Zizy oraz projekty dźwiękowe Paula Nataraja i Boussadii.

Niedzielny finał rozpocznie się o godz. 20:00 projektem Botanical Songbook Rocío Guerrero Marín. Pół godziny później zaplanowano Memory Leaks Emiddio Vasqueza, a o godz. 21:00 – Lyraei cypryjskiego artysty i projektanta dźwięku Michalisa Siammasa.

Kalavasos nie jest tylko tłem

To właśnie odróżnia Xarkis od wielu tradycyjnych festiwali odbywających się w cypryjskich miejscowościach.

Wieś nie pełni funkcji dekoracyjnego tła. Jej mieszkańcy, architektura, historia, dawne zawody, lokalna wiedza i wspomnienia stają się częścią procesu twórczego.

Tegoroczna edycja powstaje w ramach europejskiego projektu Contested Desires: Constructive Dialogues, który poprzez sztukę bada kolonialną historię Europy i jej wpływ na współczesne rozumienie dziedzictwa oraz tożsamości. Projekt jest współfinansowany z programu Kreatywna Europa.

Właśnie dlatego program może momentami bardziej przypominać otwarte laboratorium niż klasyczny festyn: obok koncertu można trafić na archeologa, byłego górnika, lokalnego rzemieślnika albo artystę pracującego z materiałami znalezionymi na miejscu.

We wrześniu warto zaglądać do cypryjskich miejscowości

Xarkis wpisuje się w bardzo mocny wrześniowy kalendarz wydarzeń poza największymi miastami.

SPRAWDŹ TAKŻE
Galata zaprasza na festiwal tradycyjnych smaków. Wstęp jest bezpłatny:
https://cyprnews.pl/galata-zaprasza-na-festiwal-tradycyjnych-smakow-wstep-bezplatny/

Pod koniec miesiąca część górskich miejscowości będzie natomiast gospodarzami Mountain Games Cyprus 2026.

SPRAWDŹ TAKŻE
Czym są Mountain Games Cyprus 2026 i co zaplanowano w Troodos:
https://cyprnews.pl/wizz-air-partnerem-mountain-games-cyprus-2026-co-to-wlasciwie-za-wydarzenie/

Xarkis rozpoczyna się w piątek 11 września i potrwa do niedzieli 13 września. Oficjalna strona Rady Wspólnoty Kalavasos oraz aktualne materiały wydarzenia potwierdzają bezpłatny wstęp.

Aktualny program: https://festival.xarkis.org/

Źródła: Xarkis, Rada Wspólnoty Kalavasos, Parathyro – Politis, Philenews

REKLAMA