40 nowych bramek na lotniskach w Larnace i Pafos. Kontrola paszportowa ma się zmienić

Lotniska w Larnace i Pafos dostaną 40 nowych automatycznych bramek kontroli paszportowej ABC Gates. Republika Cypryjska już zamówiła urządzenia, które mają dotrzeć na wyspę do końca 2026 roku. Nowy system ma umożliwić znacznie większą automatyzację kontroli granicznej niż rozwiązanie stosowane obecnie.

Zmiana jest częścią modernizacji całego systemu kontroli paszportowej oraz przygotowań do przyszłego stosowania europejskiego systemu Entry/Exit System (EES). Nowe bramki trafią do terminali pasażerskich obu międzynarodowych lotnisk i mają zostać uruchomione możliwie szybko po dostawie.

40 nowych bramek ABC na lotniskach

Informację przekazał minister sprawiedliwości i porządku publicznego Costas Fytiris w pisemnej odpowiedzi na pytanie parlamentarne posła DISY Giorgosa Pamporidisa.

Rząd zamówił 40 urządzeń Automated Border Control, czyli ABC Gates najnowszej generacji.

Nie podano jeszcze, ile dokładnie bramek trafi do Larnaki, a ile do Pafos.

Urządzenia mają zostać dostarczone do końca 2026 roku, a następnie zainstalowane w terminalach pasażerskich obu lotnisk.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie 40 bramek zaczną działać dokładnie 31 grudnia. Minister mówi o dostawie do końca roku i uruchomieniu systemu później, tak szybko, jak będzie to możliwe.

Dziś automat nie kończy kontroli

Pasażerowie korzystający obecnie z automatycznych stanowisk BorderXpress dobrze znają charakterystyczną procedurę.

Urządzenie skanuje dokument podróży, wykonuje zdjęcie pasażera i przeprowadza szereg automatycznych kontroli. Następnie drukuje potwierdzenie, z którym podróżny musi udać się do funkcjonariusza kontroli paszportowej.

To właśnie dlatego skorzystanie z automatu nie oznacza obecnie ominięcia kontroli prowadzonej przez człowieka.

Policjant nadal musi potwierdzić tożsamość pasażera, sprawdzić dokument i podjąć ostateczną decyzję dotyczącą przekroczenia granicy.

Oficjalne informacje Policji Cypryjskiej potwierdzają, że działające obecnie kioski są jedynie pierwszym etapem kontroli, a wydruk wraz z dokumentem trzeba później przedstawić funkcjonariuszowi.

Nowe ABC Gates mają działać inaczej

To najważniejsza różnica dla pasażerów.

Nowe ABC Gates są systemami w pełni automatycznej kontroli granicznej wykorzystującymi dane biometryczne.

W przeciwieństwie do obecnych kiosków zostały zaprojektowane tak, aby odpowiednio uprawniony pasażer mógł przejść całą procedurę przez automatyczną bramkę.

Oczywiście nie oznacza to końca funkcjonariuszy na lotniskach. Jeżeli system wykryje problem, niezgodność danych lub pojawi się potrzeba dodatkowej kontroli, pasażer nadal może zostać skierowany do funkcjonariusza.

Nie ogłoszono jeszcze również, które dokładnie grupy podróżnych będą mogły korzystać z nowych bramek. Minister poinformował, że zasady ich wykorzystania zostaną ustalone przez właściwe resorty.

Co pokazują obecne automaty? Są konkretne dane

Odpowiedź ministra przyniosła również ciekawe statystyki dotyczące obecnego systemu.

W 2025 roku 65,6% kontroli przeprowadzonych przez kioski zakończyło się kodem PG – Passenger Granted, czyli bez wskazania wymagającego dodatkowego pogłębionego sprawdzenia.

Kolejne 13% stanowiły przypadki oznaczone jako MI – Minor.

Takie oznaczenie informuje funkcjonariusza, że kontrolowana osoba jest niepełnoletnia i pozwala szybciej zweryfikować, czy podróżuje z rodzicem lub opiekunem.

Procedura ma między innymi pomagać w przeciwdziałaniu uprowadzeniom rodzicielskim.

Pozostałe 21,4% przypadków wymagało dalszego sprawdzenia po wskazaniu wygenerowanym podczas automatycznych kontroli w krajowych i europejskich bazach danych albo w ramach innych procedur bezpieczeństwa.

Nie oznacza to, że co piąty pasażer był podejrzany o przestępstwo. Do tej kategorii trafiają po prostu przypadki wymagające dodatkowej weryfikacji przed podjęciem ostatecznej decyzji.

Dlaczego nie wystarczy zeskanować wydruku?

Władze rozważały wcześniej jeszcze jedno rozwiązanie.

Po skorzystaniu z obecnego kiosku pasażer otrzymuje papierowe potwierdzenie. Analizowano możliwość umieszczenia na nim kodu QR, który następnie można byłoby zeskanować przy kolejnej elektronicznej bramce.

Pomysł ostatecznie odrzucono.

Według ministra dodatkowy etap z kolejnym skanowaniem wydłużałby całkowity czas kontroli paszportowej zamiast go skracać.

Zdecydowano więc o przejściu do bardziej zaawansowanych ABC Gates.

Frontex już pomaga na lotniskach

W kontroli granicznej w Larnace i Pafos uczestniczą również funkcjonariusze stałego korpusu Frontexu.

Zostali skierowani na wyspę na wniosek Republiki Cypryjskiej i podczas służby podlegają cypryjskim władzom.

Mogą między innymi prowadzić kontrole paszportowe, sprawdzać autentyczność dokumentów oraz uczestniczyć w dodatkowych kontrolach.

Ostateczna odpowiedzialność za kontrolę graniczną pozostaje jednak po stronie właściwego funkcjonariusza cypryjskiej Policji.

Co zmieni Schengen?

Obecne kioski nie mają funkcjonować bezterminowo.

Minister zapowiedział, że po pełnym wejściu Republiki Cypryjskiej do strefy Schengen i zniesieniu kontroli na granicach wewnętrznych ich działanie zostanie zakończone.

Dla podróżujących z Polski będzie to szczególnie istotne. Po pełnym wejściu Cypru do Schengen lot pomiędzy Polską a Cyprem stanie się podróżą wewnątrz strefy Schengen, a więc standardowa kontrola graniczna na tej trasie zostanie zniesiona.

Kontrole pozostaną natomiast na połączeniach prowadzących przez zewnętrzną granicę strefy Schengen.

Na razie nie należy jednak przypisywać Cyprowi konkretnej daty wejścia do strefy. Komisja Europejska w lipcu pozytywnie oceniła techniczne przygotowanie Republiki Cypryjskiej, ale podkreśliła, że decyzja o tym, kiedy i na jakich zasadach kraj w pełni dołączy do Schengen, należy do Rady UE.

ABC Gates także pod przyszły system EES

Zakup nowych urządzeń ma również związek z przygotowaniem Cypru do europejskiego Entry/Exit System.

EES elektronicznie rejestruje wjazdy i wyjazdy obywateli państw spoza UE odbywających krótkie podróże. System wykorzystuje między innymi dane dokumentu, wizerunek twarzy i odciski palców.

W państwach strefy Schengen system działa już w pełni od 10 kwietnia 2026 roku. Cypr pozostaje jednak poza obszarem jego obecnego pełnego stosowania, dlatego modernizacja kontroli granicznej jest jednym z elementów przygotowań wyspy do kolejnego etapu integracji.

Dla pasażerów najbardziej widoczną zmianą będą właśnie nowe bramki. Zamiast automatu, który wykonuje pierwszy etap kontroli i drukuje kartkę do pokazania funkcjonariuszowi, na lotniskach pojawi się technologia pozwalająca na rzeczywiście automatyczne przejście kontroli granicznej przez osoby uprawnione do korzystania z systemu.

Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości i Porządku Publicznego / Policja Cypryjska / Cyprus News Agency (KYPE)