Kamery w parkach są dozwolone. Ale miasta nie mogą montować ich od ręki

Kamery w parkach i innych miejscach publicznych na Cyprze mogą być instalowane między innymi w celu walki z wandalizmem. Nie oznacza to jednak, że samorząd może dowolnie objąć monitoringiem ulice, place czy tereny rekreacyjne. Przed uruchomieniem systemu musi przeprowadzić specjalną ocenę wpływu na prywatność mieszkańców i przedstawić ją Urzędowi Ochrony Danych Osobowych.

Wyjaśnienie pojawiło się po dyskusji wywołanej między innymi zapowiedzią władz Pafos, które po kolejnych przypadkach niszczenia miejskiego mienia chcą instalować więcej kamer w parkach i przestrzeniach publicznych. Komisarz ds. ochrony danych Maria Christofidou podkreśla: przepisy o ochronie prywatności nie blokują monitoringu, ale narzucają konkretne warunki jego stosowania.

Miasto musi najpierw wyjaśnić, po co potrzebuje kamery

Najważniejszym obowiązkiem jest przygotowanie tzw. Oceny Skutków dla Ochrony Danych.

Brzmi technicznie, ale sens jest prosty.

Samorząd musi przed instalacją odpowiedzieć między innymi na pytania:

• jaki konkretnie problem ma rozwiązać kamera,
• dlaczego monitoring jest potrzebny,
• czy tego samego celu nie można osiągnąć w mniej ingerujący sposób,
• jaki obszar będzie nagrywany,
• jak długo będą przechowywane nagrania,
• kto będzie mógł je oglądać,
• w jaki sposób materiał zostanie zabezpieczony.

Dopiero tak przygotowana analiza trafia do Urzędu Ochrony Danych Osobowych do wcześniejszej konsultacji.

Komisarz poinformowała, że takie dokumenty złożone przez samorządy są już obecnie przez jej urząd oceniane.

Kamera nie może nagrywać wszystkiego dookoła

Jedną z najważniejszych zasad jest ograniczenie pola widzenia kamery.

Jeżeli monitoring ma chronić konkretny park, urządzenie powinno obejmować wyłącznie obszar rzeczywiście potrzebny do realizacji tego celu.

Nie powinno więc bez uzasadnienia rejestrować pobliskich mieszkań, prywatnych posesji czy innych miejsc niezwiązanych z problemem, który samorząd chce rozwiązać.

Komisarz podkreśla, że zakres nagrywania należy ograniczyć do absolutnego minimum.

To właśnie jedna z podstawowych zasad RODO – zastosowane rozwiązanie musi być niezbędne i proporcjonalne do problemu.

Najpierw trzeba sprawdzić, czy jest inne rozwiązanie

Sam fakt, że w parku dochodzi do wandalizmu, nie musi jeszcze automatycznie oznaczać zgody na całodobowy monitoring.

W ocenie należy sprawdzić, czy skuteczne byłyby rozwiązania mniej ingerujące w prywatność.

Może chodzić na przykład o lepsze oświetlenie, dodatkowe patrole, ochronę albo inne zabezpieczenia.

Dopiero jeżeli monitoring jest rzeczywiście potrzebny, samorząd może uzasadnić jego zastosowanie.

Tak było już wcześniej w Pafos.

W przypadku Park of Colours urząd ochrony danych zaakceptował działanie kamer w godzinach nocnych po tym, jak inne zastosowane środki ochrony nie przyniosły rezultatów. Oficjalne stanowisko urzędu wskazywało ten przypadek jako przykład legalnego stosowania monitoringu przez samorząd.

Jak długo miasto może przechowywać nagrania?

Nie ma jednej zasady pozwalającej każdemu samorządowi przechowywać materiał przez dowolnie wybrany okres.

Czas przechowywania musi wynikać z celu monitoringu.

Samorząd musi również jasno określić:

kto ma dostęp do nagrań, w jakich sytuacjach może je przeglądać oraz jakie zabezpieczenia chronią materiał przed nieuprawnionym wykorzystaniem.

Dobrym przykładem są zasady zaakceptowane wcześniej dla monitoringu szkół. Kamery miały tam obejmować wyłącznie teren placówek, działać poza godzinami ich funkcjonowania, a nagrania przechowywano przez 72 godziny. Nie oznacza to, że identyczne reguły będą obowiązywać w parkach – pokazuje jednak, jak szczegółowo należy zaplanować taki system.

Mieszkaniec musi wiedzieć, że jest nagrywany

Kolejnym obowiązkiem jest odpowiednie poinformowanie osób korzystających z monitorowanego miejsca.

Nie może to być system działający potajemnie.

W miejscu objętym kamerami powinny znaleźć się czytelne informacje o monitoringu oraz o tym, kto odpowiada za przetwarzanie nagrań.

Mieszkaniec ma więc prawo wiedzieć, że wchodzi na teren objęty rejestracją obrazu.

Kamery mogą chronić przed wandalizmem i pożarami

Obecne cypryjskie przepisy pozwalają samorządom instalować monitoring w ramach ich zadań związanych z bezpieczeństwem i ochroną ludności.

Wśród uzasadnionych celów wskazywane są między innymi:

• zapobieganie wandalizmowi,
• ochrona przed pożarami,
• zapobieganie zagrożeniom środowiskowym.

Nie jest więc prawdą, że RODO całkowicie uniemożliwia ustawienie kamer w miejscu publicznym.

Już w 2025 roku urząd ochrony danych wyjaśniał, że gminy mogą korzystać z monitoringu tam, gdzie potrafią wykazać jego konieczność i proporcjonalność.

Co to oznacza dla planów Pafos?

Kilka dni temu pełniący obowiązki burmistrza Pafos Angelos Onisiforou zapowiedział, że po kolejnych przypadkach wandalizmu chce rozszerzenia monitoringu w parkach i innych przestrzeniach publicznych.

Nowe stanowisko komisarz pokazuje, że taki plan jest prawnie możliwy.

Nie wystarczy jednak polityczna decyzja czy zakup kamer.

Dla każdego systemu trzeba przygotować odpowiednie uzasadnienie, przeanalizować wpływ na prywatność mieszkańców i przejść wymaganą procedurę przed jego uruchomieniem.

Dopiero później będzie można mówić o konkretnych lokalizacjach, liczbie urządzeń i zasadach ich działania.

Nie chodzi o wybór: bezpieczeństwo albo prywatność

To właśnie ten element komisarz podkreśla najmocniej.

Ochrona danych osobowych nie ma być przeszkodą w ochronie miejskiego mienia i mieszkańców.

Chodzi o to, aby monitoring był stosowany tylko tam, gdzie jest rzeczywiście potrzebny, i żeby kamera ustawiona do ochrony jednego miejsca nie zmieniała całej okolicy w niekontrolowaną przestrzeń obserwacji.

Miasta mogą więc instalować kamery.

Ale najpierw muszą wykazać, dlaczego są potrzebne, co dokładnie będą nagrywać i w jaki sposób ochronią dane osób, które znajdą się w ich zasięgu.

Źródło: Urząd Komisarza ds. Ochrony Danych Osobowych / Cyprus News Agency (KYPE)