Google Maps pokazuje Wielką Brytanię na Cyprze. Czy potrzebujesz paszportu?

Planujesz trasę z Larnaki do Agia Napy, uruchamiasz Google Maps i nagle widzisz, że droga prowadzi przez obszar oznaczony jako United Kingdom. Podobna sytuacja pojawia się podczas jazdy z Limassol w stronę Pafos. Nic dziwnego, że regularnie powraca pytanie: czy trzeba zabrać paszport, bo po drodze przekracza się brytyjską granicę?

Odpowiedź jest prosta: nie. Jadąc zwykłą trasą Larnaka–Agia Napa albo Limassol–Pafos, nie przechodzimy odprawy granicznej i nie pokazujemy paszportu z powodu przejazdu przez brytyjskie bazy. Mapa nie popełnia jednak całkowitego błędu. Fragmenty tych dróg rzeczywiście prowadzą przez obszary pozostające pod brytyjską suwerennością.

Dlaczego Google Maps pokazuje Wielką Brytanię na Cyprze?

Powodem są Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia, czyli Suwerenne Obszary Baz Wojskowych Akrotiri i Dhekelia.

Kiedy Republika Cypryjska uzyskała niepodległość w 1960 roku, Wielka Brytania zachowała suwerenność nad dwoma obszarami wyspy.

Pierwszy znajduje się w pobliżu Limassol i obejmuje między innymi Akrotiri oraz Episkopi. Drugi położony jest na wschód od Larnaki, wokół Dhekelii.

Łącznie Sovereign Base Areas zajmują około 254 km², czyli niespełna 3 proc. powierzchni całej wyspy.

Nie są częścią Republiki Cypryjskiej. Nie są jednak również częścią Zjednoczonego Królestwa w takim samym znaczeniu jak Anglia, Szkocja, Walia czy Irlandia Północna.

Mają status brytyjskiego terytorium zamorskiego pozostającego pod suwerennością Wielkiej Brytanii. Ich podstawowym przeznaczeniem są instalacje wojskowe, a administrację prowadzą władze Sovereign Base Areas.

Google Maps musi jakoś oznaczyć odrębną jurysdykcję. Etykieta „United Kingdom” jest więc uproszczeniem, które bez dodatkowego wyjaśnienia może wprowadzać kierowców w błąd.

Trasa Larnaka–Agia Napa rzeczywiście prowadzi przez Dhekelia

W tym przypadku Google Maps pokazuje faktyczny przebieg granic.

Autostrada A3 z Larnaki do Agia Napy przechodzi przez Eastern Sovereign Base Area, czyli wschodni obszar brytyjskich baz obejmujący Dhekelia.

Turysta jedzie więc kolejno:

• przez teren Republiki Cypryjskiej,
• przez Sovereign Base Area of Dhekelia,
• ponownie przez teren Republiki Cypryjskiej,
• do Agia Napy.

Podczas jazdy nie zatrzymuje się jednak na żadnym przejściu granicznym.

Nie ma budki paszportowej.

Nie ma szlabanu.

Nie dostaje się pieczątki w dokumencie.

Nie trzeba również kupować brytyjskiej wizy.

Większość kierowców może nawet nie zauważyć momentu, w którym zmienia się terytorium i właściwa administracja.

Z Limassol do Pafos jest podobnie

Druga sytuacja dotyczy zachodniej części wyspy.

Autostrada A6 pomiędzy Limassol a Pafos przecina Western Sovereign Base Area. Droga prowadzi przez obszar pozostający pod brytyjską suwerennością, a następnie wraca na teren Republiki Cypryjskiej.

Dlatego kierowca jadący z Larnaki lub Limassol do Pafos może zobaczyć na mapie kolejny fragment oznaczony jako brytyjski.

Ponownie nie oznacza to jednak odprawy granicznej.

Nie trzeba zjeżdżać z autostrady, zgłaszać przejazdu ani okazywać dokumentów tylko dlatego, że droga przecina Sovereign Base Area.

Dlaczego nie ma kontroli paszportowej?

Wynika to ze szczególnego statusu brytyjskich baz oraz porozumień regulujących ich funkcjonowanie.

Protokół dotyczący Sovereign Base Areas przewiduje, że na granicach pomiędzy bazami a obszarami Republiki Cypryjskiej znajdującymi się pod skuteczną kontrolą cypryjskiego rządu nie prowadzi się kontroli osób.

Dzięki temu mieszkańcy, pracownicy, turyści i kierowcy mogą przemieszczać się pomiędzy tymi terenami bez zwykłej odprawy granicznej.

Inne zasady obowiązują na zewnętrznych granicach baz. Za takie uznaje się między innymi lotniska i porty umożliwiające przybycie spoza Republiki Cypryjskiej oraz część północnej granicy Dhekelii stykającą się z terenami pozostającymi poza skuteczną kontrolą rządu Republiki.

Zwykły przejazd autostradą A3 albo A6 nie jest jednak przekraczaniem takiej zewnętrznej granicy.

Brexit tego nie zmienił

To kolejne częste źródło nieporozumień.

Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej, można więc pomyśleć, że pomiędzy Republiką Cypryjską a brytyjskimi bazami powinny pojawić się regularne kontrole graniczne.

Tak się nie stało.

Specjalne zasady dotyczące Akrotiri i Dhekelii zostały uwzględnione w umowie regulującej wystąpienie Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej.

Protokół utrzymał rozwiązania umożliwiające codzienne przemieszczanie się pomiędzy bazami a terenami Republiki bez kontroli osób.

Brexit nie doprowadził więc do ustawienia punktów paszportowych na autostradach prowadzących do Agia Napy lub Pafos.

Czy paszport można zostawić w hotelu?

Tutaj trzeba rozdzielić dwie rzeczy.

Nie potrzebujesz paszportu dlatego, że przejeżdżasz przez brytyjską bazę.

Jednocześnie każda osoba podróżująca powinna posiadać ważny dokument tożsamości wymagany podczas pobytu na wyspie.

Obywatel Polski może wjechać do Republiki Cypryjskiej na podstawie ważnego:

• dowodu osobistego albo
• paszportu.

Jeśli ktoś podróżuje z ważnym dowodem osobistym, nie musi wracać po paszport przed wyjazdem do Agia Napy tylko dlatego, że Google Maps pokazuje po drodze brytyjskie terytorium.

Rozsądnie jest jednak mieć przy sobie dokument tożsamości podczas dalszych podróży samochodem. Może być potrzebny w razie kontroli policyjnej, zdarzenia drogowego, problemów z wypożyczonym samochodem albo konieczności potwierdzenia tożsamości.

Czy formalnie przekraczamy granicę?

Tak – formalnie zmienia się terytorium i jurysdykcja.

Sovereign Base Areas nie są częścią Republiki Cypryjskiej, dlatego nie byłoby prawdą stwierdzenie, że żadna granica nie istnieje.

Granica istnieje w znaczeniu prawnym i administracyjnym.

Ma jednak szczególny charakter. Na odcinkach łączących brytyjskie bazy z obszarami kontrolowanymi przez Republikę Cypryjską nie prowadzi się normalnej kontroli osób.

Kierowca praktycznie nie odczuwa więc momentu przekroczenia granicy.

Nie oznacza to również, że na terenie baz nie obowiązuje prawo. Sovereign Base Areas mają własną administrację, sądy oraz policję.

Przepisy drogowe zostały w dużej mierze dostosowane do zasad obowiązujących w Republice Cypryjskiej. Nadal jeździ się po lewej stronie, używa tych samych autostrad i spotyka podobne znaki.

Mandat za przekroczenie prędkości pozostaje jednak mandatem – niezależnie od tego, czy kierowcę zatrzyma Cyprus Police, czy Sovereign Base Areas Police.

Nie mylmy tego z Zieloną Linią

To najważniejsze zastrzeżenie.

Przejazd przez Dhekelia autostradą A3 nie oznacza wjazdu do północnej, okupowanej części wyspy.

Zwykła trasa z Larnaki do Agia Napy nie przekracza Zielonej Linii.

Inaczej wygląda sytuacja na północnej granicy Eastern Sovereign Base Area, gdzie Dhekelia styka się z obszarami Republiki Cypryjskiej pozostającymi poza skuteczną kontrolą cypryjskiego rządu.

Przekroczenie tej granicy jest traktowane inaczej. Odbywa się przez wyznaczone punkty i może wiązać się z kontrolą dokumentów.

Dotyczy to między innymi przejść w rejonie Strovilia i Pergamos.

To zupełnie inna sytuacja niż normalna jazda autostradą do Agia Napy.

Czy wypożyczonym samochodem można przejechać przez bazy?

Zwykły przejazd wypożyczonym samochodem trasą A3 lub A6 nie jest traktowany jak wyjazd do innego państwa wymagający dodatkowego zezwolenia granicznego.

Są to główne drogi publiczne wykorzystywane każdego dnia przez mieszkańców i turystów.

Nie należy jednak utożsamiać tego z pozwoleniem na swobodne poruszanie się po wszystkich terenach wojskowych.

Część obszarów znajdujących się wewnątrz baz może być zamknięta, chroniona lub objęta ograniczeniami fotografowania i dostępu. Kierowcy powinni korzystać z publicznych dróg oraz stosować się do znaków.

Osobną sprawą jest przejazd wypożyczonym samochodem przez Zieloną Linię. W takim przypadku trzeba sprawdzić warunki umowy z wypożyczalnią oraz zasady ubezpieczenia. Standardowe ubezpieczenie pojazdu może nie obejmować jazdy po północnej, okupowanej części wyspy.

Akrotiri to nie tylko baza wojskowa

Western Sovereign Base Area obejmuje nie tylko instalacje wojskowe.

Na jej terenie znajdują się również cypryjskie miejscowości, prywatne nieruchomości, stanowiska archeologiczne oraz jeden z najważniejszych obszarów przyrodniczych wyspy.

Półwysep Akrotiri obejmuje między innymi:

• Słone Jezioro Akrotiri,
• rozległe mokradła,
• plaże Lady’s Mile,
• nadmorskie wydmy,
• stanowisko archeologiczne Akrotiri-Aetokremnos,
• miejsca lęgowe żółwi,
• siedliska tysięcy ptaków wędrownych.

Obszar pozostaje pod brytyjską suwerennością, ale nie jest w całości zamkniętą bazą złożoną wyłącznie z ogrodzeń i wojskowych budynków.

Google Maps nie kłamie. Po prostu nie tłumaczy

Jeżeli mapa pokazuje na trasie napis United Kingdom, technicznie wskazuje obszar pozostający pod brytyjską suwerennością.

Nie wynika z tego jednak, że:

• trzeba posiadać brytyjską wizę,
• należy przejść odprawę paszportową,
• trzeba zatrzymać się na przejściu granicznym,
• wjeżdża się do Wielkiej Brytanii na takich zasadach jak podczas podróży do Londynu,
• automatycznie przekracza się Zieloną Linię,
• potrzebne są funty brytyjskie.

Dla kierowcy przejazd wygląda jak dalszy ciąg tej samej cypryjskiej autostrady.

Na telefonie może zmienić się oznaczenie terytorium, ale na drodze nie pojawia się żaden punkt kontroli.

Jedziesz do Agia Napy albo Pafos? Po prostu jedź

Jeżeli następnym razem Google Maps wyznaczy trasę z Larnaki do Agia Napy i zobaczysz na ekranie granicę brytyjskiego obszaru, nie musisz szukać paszportu w walizce.

Tak samo podczas jazdy autostradą A6 pomiędzy Limassol a Pafos.

Granice widoczne na mapie są prawdziwe.

Brytyjskie bazy również.

System został jednak skonstruowany w taki sposób, aby codzienne przemieszczanie się pomiędzy Sovereign Base Areas a kontrolowaną przez rząd częścią Republiki Cypryjskiej nie wymagało odprawy granicznej.

Dlatego na Cyprze można formalnie przejechać przez obszar pod brytyjską suwerennością…

i nawet tego nie zauważyć.

Źródła: Sovereign Base Areas Administration, EUR-Lex, GOV.UK, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Nikozji.