Fanouropita na Cyprze. Dlaczego piecze się ją 27 sierpnia?

Fanouropita na Cyprze pojawia się co roku pod koniec sierpnia w tysiącach domów i kościołów. 27 sierpnia przypada wspomnienie św. Fanuriosa, a jednym z najbardziej charakterystycznych zwyczajów tego dnia jest pieczenie specjalnego ciasta, jego poświęcenie i dzielenie się nim z innymi.

Z tradycją wiąże się również przekonanie, że św. Fanurios pomaga odnaleźć to, co zaginęło lub czego ktoś od dawna poszukuje. Dlatego fanouropita jest na Cyprze czymś więcej niż zwykłym ciastem – to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zwyczajów religijnych końca lata.

Fanouropita na Cyprze trafia najpierw do kościoła

Fanouropita przygotowywana jest zazwyczaj 26 sierpnia, w przeddzień święta, lub rano 27 sierpnia.

Wierni przynoszą upieczone ciasta do kościołów, gdzie zostają pobłogosławione. Następnie kroi się je i rozdaje rodzinie, znajomym, sąsiadom oraz innym wiernym.

Zwyczaj jest na Cyprze bardzo dobrze znany. Kościół Cypru od lat opisuje obchody święta, podczas których wierni przynoszą do świątyń liczne fanouropity, a po nabożeństwie dzielą się nimi z innymi.

Kim jest św. Fanurios?

O życiu św. Fanuriosa wiadomo stosunkowo niewiele.

Według tradycji jego wizerunek odkryto w ruinach dawnego kościoła na Rodos. Na odnalezionej ikonie widoczny był święty przedstawiony jako żołnierz, a wokół niego sceny jego męczeństwa.

Z czasem św. Fanurios stał się jednym z bardzo popularnych świętych w Grecji i na Cyprze.

Jego imię zaczęto również łączyć z greckim słowem oznaczającym „ujawniać” lub „ukazywać”. Stąd wywodzi się popularne przekonanie, że święty pomaga odnaleźć zagubione przedmioty lub znaleźć rozwiązanie problemu.

Dlaczego piecze się fanouropitę?

Z fanouropitą związana jest przede wszystkim ludowa tradycja dotycząca matki św. Fanuriosa.

Według przekazywanej od pokoleń opowieści miała ona być osobą surową i nieczułą wobec biednych. Święty miał prosić, aby wierni nie składali ofiar za niego, lecz modlili się o przebaczenie dla jego matki.

Dlatego podczas dzielenia się ciastem do dziś można usłyszeć tradycyjne życzenie odnoszące się do przebaczenia duszy matki świętego.

Warto jednak zaznaczyć, że jest to tradycja ludowa, a nie potwierdzony element biografii św. Fanuriosa. Informacje o jego życiu są bardzo skąpe, a Kościół Cypru również opisuje historię jego matki właśnie jako przekaz tradycyjny.

Ciasto dla tych, którzy czegoś szukają

Z czasem zwyczaj nabrał również innego znaczenia.

Osoby, które zgubiły ważny przedmiot albo szukają czegoś szczególnie ważnego w swoim życiu, proszą św. Fanuriosa o pomoc, obiecując przygotowanie fanouropity.

Nie zawsze chodzi przy tym o rzecz materialną.

W tradycji ludowej można spotkać prośby o znalezienie rozwiązania problemu, odpowiedniej pracy, a nawet życiowego partnera.

Właśnie dlatego św. Fanurios pozostaje tak popularny – jego imię kojarzone jest z odnajdywaniem i „ukazywaniem” tego, czego człowiek szuka.

Co znajduje się w fanouropicie?

Fanouropita jest prostym, postnym ciastem, przygotowywanym bez produktów pochodzenia zwierzęcego.

Najczęściej wykorzystuje się mąkę, cukier, olej, sok i skórkę z pomarańczy, cynamon, rodzynki oraz orzechy.

W wielu domach receptury różnią się od siebie i są przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Zgodnie z popularnym zwyczajem ciasto przygotowuje się z symbolicznej liczby składników – najczęściej siedmiu lub dziewięciu.

Efektem jest aromatyczne, wilgotne ciasto, w którym bardzo wyraźnie czuć pomarańczę, przyprawy i bakalie.

Tradycja wciąż żywa na Cyprze

Św. Fanurios jest szczególnie popularny również na Cyprze.

Świątynie pod jego wezwaniem znajdują się m.in. w Akropolis w Nikozji i w Aradippou, a kaplice poświęcone świętemu działają również w innych częściach wyspy.

Wieczorem 26 sierpnia oraz rano 27 sierpnia w wielu kościołach można zobaczyć wiernych przynoszących własnoręcznie przygotowane fanouropity.

Po poświęceniu ciasta są dzielone między uczestników nabożeństw, rodziny, znajomych i sąsiadów.

To jedna z tych cypryjskich tradycji, które łączą religijny zwyczaj z codziennym życiem – i przy okazji sprawiają, że pod koniec sierpnia w wielu domach na wyspie pachnie pomarańczą, cynamonem i świeżo upieczonym ciastem.

Źródła: Kościół Cypru, Philenews