Agencje pracy na Cyprze pod lupą. Parlament bada nielegalne „wypożyczanie” pracowników

Cypryjski parlament bada działalność firm, które za opłatą kierują pracowników do hoteli, restauracji i na place budowy, mimo że nie mają wymaganych zezwoleń. Związki zawodowe mówią o wyzysku i praktykach przypominających „współczesne niewolnictwo”. Pracodawcy podkreślają natomiast, że nie można utożsamiać legalnego podwykonawstwa z nielegalnym handlem pracownikami.

Departament Pracy skontrolował w latach 2024–2026 łącznie 52 zgłoszone przypadki. W trzech z nich zgromadzony materiał wskazywał na możliwość naruszenia przepisów. Urzędnicy przyznają jednak, że ustalenie, kto jest rzeczywistym pracodawcą, bywa trudne, ponieważ formalna umowa może nie odpowiadać temu, jak zatrudnienie wygląda w praktyce.

Jedna firma zatrudnia, druga kieruje pracą

Podejrzany mechanizm może wyglądać następująco: pracownik podpisuje umowę z jedną firmą, ale zostaje skierowany do hotelu, restauracji albo przedsiębiorstwa budowlanego. To przedstawiciele drugiej firmy ustalają jego grafik, przydzielają obowiązki i kontrolują wykonywanie pracy.

Formalny pracodawca wystawia następnie rachunek za „dostarczenie” personelu, a pracownik otrzymuje tylko część zapłaconej kwoty. Według związków zawodowych zatrudniona osoba często nawet nie wie, ile przedsiębiorstwo korzystające z jej pracy zapłaciło pośrednikowi.

Najwięcej zgłoszeń dotyczy budownictwa, hoteli i gastronomii. W branży turystycznej w ten sposób mają być zatrudniani między innymi:

• pracownicy sprzątający,
• pokojówki,
• kelnerzy i barmani,
• kucharze,
• pomocnicy kuchenni,
• pracownicy obsługi hotelowej.

Związkowcy wskazują, że najwięcej podobnych przypadków w hotelarstwie zgłaszano w rejonach Ayia Napy i Pafos. Informacje o takich praktykach napływały również z Limassol.

Bez trzynastej pensji i wynagrodzenia za nadgodziny

Osoby kierowane do pracy przez nieuprawnione podmioty mają być często rozliczane wyłącznie za przepracowane godziny. Mogą nie otrzymywać świadczeń wynikających z układów zbiorowych, trzynastej pensji, składek na fundusz emerytalny ani prawidłowego wynagrodzenia za nadgodziny i pracę w dni wolne.

Problem ma dotyczyć przede wszystkim obywateli państw trzecich, których pozycja wobec pracodawcy jest szczególnie słaba. Związki zawodowe informują jednak, że wśród poszkodowanych znajdują się również Grecy pontyjscy, Grecy cypryjscy oraz tureccy Cypryjczycy.

Przedstawiciele pracowników opisują także przypadki przewożenia ludzi busami pomiędzy kolejnymi placami budowy. Ich zdaniem pracownicy bywają traktowani jak narzędzia, które można odpłatnie przekazywać pomiędzy przedsiębiorstwami.

Podwykonawstwo nie zawsze jest nielegalne

Nie każda sytuacja, w której pracownik jednej firmy wykonuje zlecenie dla innego przedsiębiorstwa, oznacza naruszenie prawa. Legalny podwykonawca pozostaje rzeczywistym pracodawcą swoich pracowników i ponosi za nich odpowiedzialność.

Problem pojawia się wtedy, gdy firma ogranicza się do pobierania opłaty za dostarczenie ludzi, natomiast kontrolę nad ich pracą w całości przejmuje inny przedsiębiorca.

Podczas kontroli urzędnicy sprawdzają więc, kto wypłaca wynagrodzenie, ustala godziny pracy, wydaje codzienne polecenia, zapewnia narzędzia oraz faktycznie nadzoruje pracownika.

Trzy zatwierdzone agencje pracy tymczasowej

Zgodnie z informacjami przedstawionymi podczas posiedzenia parlamentarnego na Cyprze działają obecnie tylko trzy zatwierdzone agencje pracy tymczasowej.

Cypryjskie przepisy zabraniają kierowania pracowników tymczasowych do sektora budowlanego i hotelarskiego. Ograniczenie ma zapobiegać zastępowaniu stałych miejsc pracy osobami zatrudnianymi za pośrednictwem agencji na mniej korzystnych warunkach.

Legalne tymczasowe skierowanie do pracy może trwać maksymalnie cztery miesiące. Okres ten może być przedłużany, jednak łączny czas pracy na danym stanowisku nie powinien przekroczyć 12 miesięcy.

Po wykorzystaniu tego okresu przedsiębiorstwo nie może obchodzić przepisów poprzez skierowanie na to samo stanowisko kolejnego pracownika z innej agencji.

Prowadzenie prywatnej agencji zatrudnienia także wymaga zezwolenia wydanego przez dyrektora Departamentu Pracy. Sam wpis firmy do rejestru spółek nie oznacza jeszcze, że może ona legalnie prowadzić pośrednictwo pracy lub udostępniać personel innym przedsiębiorstwom.

Co powinien sprawdzić pracownik?

Osoba podejmująca pracę na Cyprze powinna dokładnie sprawdzić:

• jaka firma widnieje w umowie;
• kto wypłaca wynagrodzenie;
• kto odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne;
• kto ustala grafik i dni wolne;
• kto wydaje polecenia służbowe;
• czy pracownik otrzymuje paski wynagrodzeń;
• czy przepracowane godziny i nadgodziny są prawidłowo ewidencjonowane.

Warto zachowywać umowę, paski wynagrodzeń, potwierdzenia przelewów, grafik oraz wiadomości zawierające polecenia służbowe. Jeżeli formalny pracodawca istnieje wyłącznie na papierze, a wszystkimi warunkami zatrudnienia zarządza inna firma, może to być sygnał wymagający wyjaśnienia z Departamentem Stosunków Pracy albo związkiem zawodowym.

Parlament oczekuje obecnie od Ministerstwa Pracy informacji o wynikach postępowań, nałożonych sankcjach oraz ewentualnych sprawach karnych. Związki domagają się większej liczby inspektorów, surowszych kar i rozszerzenia odpowiedzialności głównych wykonawców na wszystkich pracowników obecnych na placach budowy.

Osoby poszukujące zatrudnienia mogą przeglądać aktualne oferty oraz zamieszczać własne ogłoszenia na https://ogloszenia.cyprnews.pl/. Przed odpowiedzią na ofertę warto jednak sprawdzić dane pracodawcy, warunki umowy i sposób rozliczania wynagrodzenia.

Źródła: Philenews, Politis, Business in Cyprus