Na tej samej wyspie zakrętki działają inaczej. Powodem jest prawo Unii Europejskiej

Na terenach kontrolowanych przez Republikę Cypryjską plastikowa zakrętka pozostaje przytwierdzona do butelki – tak samo jak w Polsce i pozostałych państwach Unii Europejskiej. Po przejechaniu na północ wyspy nadal można natomiast kupić napoje w butelkach ze zwykłymi, całkowicie odkręcanymi zakrętkami.

Różnica nie wynika z odmiennego sposobu picia napojów ani lokalnego zwyczaju. Jej przyczyną jest zasięg obowiązywania prawa UE. Unijne przepisy dotyczące przytwierdzonych zakrętek obowiązują w Republice Cypryjskiej i Polsce. Ich stosowanie pozostaje natomiast zawieszone na północy Cypru, gdzie rząd Republiki nie sprawuje efektywnej kontroli.

Zakrętki na Cyprze zmieniły się w 2024 roku

Od 3 lipca 2024 roku jednorazowe pojemniki na napoje wprowadzane na rynek Unii Europejskiej muszą mieć plastikowe zakrętki i wieczka, które pozostają połączone z opakowaniem podczas jego używania.

Przepisy obejmują pojemniki na napoje o pojemności do trzech litrów. Dlatego przytwierdzone zakrętki pojawiły się między innymi na butelkach z wodą, napojami gazowanymi, sokami i mlekiem.

Zmianę zauważyli zarówno mieszkańcy Republiki Cypryjskiej, jak i konsumenci w Polsce. Nie wszyscy ją polubili. Część osób narzeka, że zakrętka przeszkadza podczas picia albo utrudnia nalewanie napoju.

Producenci stosują różne rozwiązania. Niektóre zakrętki można odchylić, inne obrócić i zablokować z boku szyjki. Wspólną cechą jest jednak to, że po otwarciu powinny pozostać połączone z opakowaniem.

Dlaczego zakrętka ma pozostać przy butelce?

Zakrętki należały do plastikowych odpadów często znajdowanych na europejskich plażach. Są niewielkie, dlatego łatwo oddzielają się od butelek, wypadają z pojemników i trafiają do środowiska.

Połączenie zakrętki z butelką zwiększa prawdopodobieństwo, że oba elementy zostaną zebrane i przekazane do recyklingu razem. Rozwiązanie ma również ograniczyć liczbę luźnych plastikowych zakrętek trafiających do morza oraz stwarzających zagrożenie dla zwierząt.

Unijny obowiązek wynika z dyrektywy dotyczącej ograniczania wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. Przepisy objęły także inne produkty jednorazowego użytku, które często stają się odpadami.

Dlaczego na północy zakrętka może odpaść?

Cała wyspa formalnie należy do Unii Europejskiej. Na północy Cypru stosowanie prawa UE pozostaje jednak zawieszone zgodnie z Protokołem nr 10 do aktu przystąpienia Cypru.

Dotyczy to obszarów, nad którymi rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje efektywnej kontroli. W rezultacie unijny obowiązek dotyczący konstrukcji plastikowych zakrętek nie jest tam automatycznie stosowany.

Lokalni producenci mogą więc nadal wykorzystywać butelki ze zwykłymi zakrętkami, które po odkręceniu całkowicie oddzielają się od opakowania. Różnicę łatwo zauważyć podczas zakupów po obu stronach Zielonej Linii.

Nie oznacza to jednak, że każda butelka sprzedawana na północy będzie miała odczepianą zakrętkę. Produkty sprowadzone z państw Unii Europejskiej mogą nadal posiadać zakrętki przytwierdzone do szyjki, ponieważ w takiej formie zostały wyprodukowane na rynek UE.

Ta sama marka może wyglądać inaczej

Ciekawostką jest to, że napój tej samej albo podobnej marki może być sprzedawany w dwóch różnych rodzajach opakowań. Znaczenie ma miejsce produkcji oraz rynek, na który przygotowano daną partię.

Butelka przeznaczona na rynek Republiki Cypryjskiej musi odpowiadać unijnym wymaganiom. Produkt rozlewany lub pakowany na rynek północnej części wyspy może korzystać z innego typu zamknięcia.

Samo miejsce zakupu nie zawsze pozwala więc przewidzieć rodzaj zakrętki. Decydujące może być pochodzenie konkretnego produktu.

Czy można oderwać przytwierdzoną zakrętkę?

Przytwierdzoną zakrętkę można zazwyczaj oderwać przy użyciu większej siły, ale nie taki jest cel konstrukcji opakowania. Powinna pozostać połączona z butelką aż do jej wyrzucenia.

Po opróżnieniu opakowania najlepiej zakręcić butelkę i przekazać ją do właściwego systemu zbiórki. Na Cyprze plastikowe butelki po napojach należą do kategorii PMD, razem z metalowymi puszkami i kartonami po napojach.

Przytwierdzona zakrętka jest więc drobnym elementem, który pokazuje znacznie większą różnicę prawną występującą na podzielonej wyspie. Po jednej stronie Zielonej Linii obowiązują unijne wymagania dotyczące opakowań. Po drugiej ich stosowanie pozostaje zawieszone – i można to zauważyć nawet podczas otwierania zwykłej butelki wody.

Źródła: Komisja Europejska, EUR-Lex, Green Dot Cyprus