Szkoły na Cyprze z problemami na starcie. Brakuje książek i klimatyzacji

Szkoły na Cyprze rozpoczęły rok 2026/2027 w cieniu kilku poważnych problemów. Część podręczników dla uczniów szkół podstawowych dotrze dopiero w połowie października, a OELMEK alarmuje, że w wielu salach nadal nie ma klimatyzacji. Równocześnie opublikowano wyniki PISA 2025, w których cypryjscy piętnastolatkowie pozostają wyraźnie poniżej średniej OECD.

Najbardziej niepokojący jest odsetek uczniów, którzy nie osiągnęli podstawowego poziomu umiejętności jednocześnie w naukach przyrodniczych, czytaniu ze zrozumieniem i matematyce. Na Cyprze wyniósł on 43,5%, podczas gdy średnia dla krajów OECD to 19,7%. Ministerstwo Edukacji przyznaje, że potrzebne są dalsze reformy.

Szkoły na Cyprze bez części podręczników

Z informacji Ministerstwa Edukacji przekazanej dyrekcjom szkół wynika, że dostawa niektórych podręczników do szkół podstawowych zostanie zakończona dopiero około połowy października 2026 roku.

Oznacza to, że przez kilka pierwszych tygodni roku szkolnego uczniowie i nauczyciele będą realizować część programu bez drukowanych książek.

Do tego czasu pedagodzy mają korzystać z materiałów elektronicznych, zeszytów uczniów, kart pracy oraz innych dostępnych pomocy. Ministerstwo zaleca jednocześnie oszczędne korzystanie z wydruków.

Opóźnienia dotyczą sześciu obszarów nauczania:

• matematyki,
• nauk przyrodniczych i technologii,
• historii,
• geografii,
• projektowania i technologii cyfrowych,
• religii.

Których klas dotyczą opóźnienia?

W przypadku matematyki opóźniona jest dostawa pierwszej części podręczników dla klas I, II, III, IV oraz VI. Około połowy września do szkół mają trafić krótkie zeszyty obejmujące materiał przewidziany na pierwsze tygodnie nauki.

W klasie I brakuje również podręcznika do nauk przyrodniczych i technologii. Do czasu jego dostarczenia nauczyciele mają wykorzystywać dostępny zestaw ćwiczeń i zadań praktycznych.

Uczniowie klasy IV będą tymczasowo korzystać z elektronicznej wersji podręcznika do historii Cypru. W klasie III nie dotarła jeszcze książka do geografii „Poznaję mój świat”, dlatego zajęcia mają być prowadzone na podstawie materiałów internetowych i kart pracy.

Opóźnione są także podręczniki do projektowania i technologii cyfrowych dla klas V i VI. Ministerstwo wskazuje w tym przypadku na cyfrowe książki, prezentacje, filmy, oprogramowanie oraz materiały przeznaczone dla nauczycieli.

Na podręczniki do religii czekają natomiast uczniowie klas I, II, III, IV i VI.

POED krytykuje naukę z kserówek

Ministerstwo zapewnia, że mimo opóźnień lekcje mają odbywać się zgodnie z programem. Tymczasowe rozwiązania mają obowiązywać do czasu dostarczenia właściwych książek.

Takie wyjaśnienie nie przekonało Pan-Cyprian Organisation of Greek Teachers – POED.

Przewodnicząca organizacji Myria Vasiliou podkreśliła, że uczniowie powinni otrzymywać podręczniki od pierwszego dnia szkoły. Jej zdaniem niedopuszczalne jest rozpoczynanie roku od korzystania z kserokopii i prowizorycznych materiałów.

POED zwraca również uwagę na dodatkowe zużycie papieru i zasobów. Organizacja uważa, że miesięcznego opóźnienia nie można traktować jako niewielkiego problemu technicznego.

W wielu klasach nadal nie ma klimatyzacji

Brakujące podręczniki nie są jedynym problemem, z którym mierzą się obecnie szkoły na Cyprze.

OELMEK, organizacja reprezentująca nauczycieli szkół średnich, informuje, że mimo wcześniejszych zapowiedzi w wielu placówkach nadal znajdują się sale bez klimatyzacji.

Przy utrzymujących się wysokich temperaturach uczniowie i nauczyciele spędzają wiele godzin w pomieszczeniach, w których warunki mogą powodować silne obciążenie cieplne.

OELMEK podkreśla, że nie jest to wyłącznie kwestia komfortu. Chodzi również o zdrowie, bezpieczeństwo oraz zapewnienie odpowiednich warunków do nauki i pracy.

Organizacja zarzuca Ministerstwu Edukacji opóźnienia w realizacji zapowiadanych działań. Nie podano jednak dokładnej liczby szkół ani sal, w których klimatyzacji nadal nie zainstalowano.

Wyniki PISA 2025 poniżej średniej OECD

Problemy organizacyjne zbiegły się z publikacją wyników programu PISA 2025. Badanie sprawdza umiejętności piętnastoletnich uczniów w naukach przyrodniczych, czytaniu ze zrozumieniem oraz matematyce.

Wyniki uczniów z Cypru pozostają wyraźnie niższe od średniej OECD:

• nauki przyrodnicze – 411 punktów na Cyprze i 482 w OECD,
• czytanie ze zrozumieniem – 379 punktów na Cyprze i 461 w OECD,
• matematyka – 412 punktów na Cyprze i 463 w OECD,
• rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych – 427 punktów na Cyprze i 500 w OECD.

W porównaniu z badaniem z 2022 roku wynik z nauk przyrodniczych pozostał na poziomie 411 punktów.

W czytaniu ze zrozumieniem odnotowano spadek o dwie jednostki – z 381 do 379 punktów – ale zmiana nie została uznana za statystycznie istotną.

W matematyce wynik obniżył się z 419 do 412 punktów. Spadek o siedem punktów został uznany za statystycznie istotny.

Porównanie z Polską jeszcze mocniej pokazuje skalę różnicy. Polscy piętnastolatkowie uzyskali wyniki wyższe od średniej OECD we wszystkich trzech podstawowych dziedzinach PISA, natomiast rezultaty uczniów z Cypru pozostały wyraźnie poniżej tego poziomu.

Największa różnica pomiędzy Polską i Cyprem występuje w czytaniu ze zrozumieniem i wynosi 103 punkty. W naukach przyrodniczych Polska wyprzedza Cypr o 84 punkty, w rozwiązywaniu problemów cyfrowych o 80, a w matematyce o 72 punkty.

Ponad 43% uczniów poniżej podstawowego poziomu

Szczególnie niepokojący jest wynik uczniów, którzy jednocześnie nie osiągnęli podstawowego poziomu umiejętności w żadnej z trzech głównych dziedzin.

Na Cyprze do tej grupy zaliczono 43,5% piętnastolatków. Średnia dla OECD wyniosła 19,7%.

Jednocześnie tylko 4,6% cypryjskich uczniów osiągnęło wysoki wynik w co najmniej jednej z badanych dziedzin. W krajach OECD odsetek ten wyniósł średnio 11,9%.

Oznacza to, że problem dotyczy zarówno dużej grupy uczniów mających trudności z podstawowymi umiejętnościami, jak i stosunkowo niewielkiej liczby osób osiągających najlepsze wyniki.

Jeden element wypada korzystniej

Nie wszystkie dane są jednak negatywne.

Na Cyprze pochodzenie społeczno-ekonomiczne wyjaśnia 6,6% różnic w wynikach z nauk przyrodniczych. W państwach OECD średnia wyniosła 11,6%.

Mniejsza jest również różnica pomiędzy uczniami pochodzącymi z bardziej i mniej uprzywilejowanych środowisk. Na Cyprze wynosi ona 73 punkty, a w OECD średnio 85 punktów.

Ponadto 15% uczniów z najmniej uprzywilejowanych środowisk zaliczono do grupy „odpornych edukacyjnie”. Są to osoby, które mimo trudniejszej sytuacji społecznej i ekonomicznej osiągają dobre wyniki. Średnia OECD w tej kategorii wyniosła 11,9%.

Ministerstwo zapowiada dalsze zmiany

Minister edukacji Athena Michaelidou przyznała, że wyniki PISA potwierdzają potrzebę poważnych zmian w systemie edukacji.

Ministerstwo wskazuje jednocześnie na stabilizację wyników z nauk przyrodniczych i czytania ze zrozumieniem oraz korzystniejsze dane dotyczące uczniów z mniej uprzywilejowanych środowisk.

Według minister resort przygotował wraz z ekspertami PISA plan działań, a wyniki mają zostać poddane dalszej analizie w porównaniu z innymi państwami europejskimi i wcześniejszymi edycjami badania.

Początek roku szkolnego pokazuje jednak, że szkoły na Cyprze mierzą się równocześnie z problemami długoterminowymi i bardzo podstawowymi trudnościami organizacyjnymi. Reforma programu i metod nauczania będzie miała ograniczone znaczenie, jeżeli uczniowie przez kilka tygodni pozostają bez książek, a część lekcji odbywa się w przegrzanych salach.

Źródła: Ministerstwo Edukacji Republiki Cypryjskiej, POED, OELMEK, philenews, Politis, PISA 2025